Jak zapamiętać nowe słowa: powtórki w odstępach i aktywne przypominanie

Krzywa zapominania

W latach 80. XIX wieku Hermann Ebbinghaus uczył się na pamięć list bezsensownych sylab i mierzył, ile pamięta po godzinach i dniach. Najszybciej zapominał tuż po nauce, a potem tempo zapominania słabło¹. Staranne powtórzenie tego eksperymentu w 2015 roku dało bardzo podobną krzywą².

Tak samo dzieje się z nowym słowem z książki. Jeśli więcej go nie spotkasz, po kilku dniach wyblaknie. Ale każda udana powtórka sprawia, że wspomnienie jest trwalsze, a kolejne zapominanie przebiega wolniej.

Rozkładanie nauki działa lepiej niż wkuwanie

Powtarzanie tego samego materiału z przerwami działa lepiej niż poświęcenie mu tyle samo czasu za jednym razem. Metaanaliza 317 eksperymentów potwierdziła ten efekt i pokazała, że im dłużej chcesz coś pamiętać, tym dłuższe powinny być odstępy między powtórkami³.

Przegląd z 2013 roku ocenił dziesięć popularnych technik nauki i tylko dwie uznał za bardzo przydatne: rozłożone w czasie powtórki i samodzielne sprawdzanie się⁴. Podkreślanie i ponowne czytanie, czyli najczęstsze nawyki, wypadły słabo.

Sprawdzaj się zamiast czytać ponownie

W badaniu opublikowanym w Science studenci uczyli się 40 par słów suahili–angielski. Ci, którzy dalej ćwiczyli przypominanie, po tygodniu pamiętali około 80% słów. Ci, których przestawano pytać o słowa, gdy już je znali, pamiętali tylko 36% i 33%, nawet jeśli dalej się ich uczyli⁵.

To właśnie wysiłek wydobycia słowa z pamięci je utrwala. Zadania, które zmuszają do głębszego zastanowienia się nad słowem, na przykład wybranie właściwego słowa do luki w zdaniu, też dają lepsze zapamiętywanie niż samo ponowne zobaczenie słowa⁶.

Harmonogram Booklex: 1, 3, 7 i 21 dni

Booklex korzysta z uproszczonej wersji systemu Leitnera, czyli metody fiszek w przegródkach opisanej przez Sebastiana Leitnera w latach 70.⁷. Każde zapisane słowo wspina się po drabinie odstępów:

• Poprawna odpowiedź: słowo przechodzi do kolejnego odstępu: 1, potem 3, 7 i 21 dni.
• Błąd: słowo wraca do dzisiejszej kolejki i zaczyna od początku, bo właśnie ono najbardziej potrzebuje ćwiczenia.
• Wcześniejsza powtórka się nie liczy. Ćwiczenie słowa przed terminem nie przesuwa go wyżej, więc nie da się „zaliczyć” wszystkich odstępów w jeden wieczór.
• Pięć poprawnych odpowiedzi z rzędu i słowo zostaje oznaczone jako nauczone, robiąc miejsce dla nowych.

Pięć ćwiczeń: od rozpoznawania do przypominania

Rozpoznać słowo, wybrać je i samodzielnie je odtworzyć to różne umiejętności. Dlatego każde słowo przechodzi przez pięć różnych zadań:

• Fiszki: widzisz słowo, próbujesz przypomnieć sobie znaczenie i sprawdzasz się.
• Test quizowy: wybierasz właściwe tłumaczenie spośród kilku odpowiedzi.
• Uzupełnij lukę: wstawiasz słowo do prawdziwego zdania, więc myślisz o jego znaczeniu i użyciu.
• Gra pamięciowa: łączysz słowa w pary z tłumaczeniami.
• Łamigłówka słowna: układasz słowo litera po literze i zapamiętujesz jego pisownię.

W codziennej praktyce Booklex bierze sześć słów, zaczynając od tych, którym przyszedł czas powtórki, i przeprowadza je kolejno przez wszystkie pięć ćwiczeń. Zajmuje to kilka minut. Przypomnienia pokazują słowo z twojej listy bez tłumaczenia, więc nawet powiadomienie staje się małym ćwiczeniem z przypominania.

Jak zrobić z tego nawyk

• Mało, ale codziennie. Pięć minut dziennie daje więcej niż godzina w niedzielę.
• Najpierw słowa do powtórki. To one są na granicy zapomnienia, więc powtórzenie ich teraz daje najwięcej.
• Zapisuj słowa w trakcie czytania. Najlepsze słowa do nauki pochodzą z twojej własnej książki, bo widziałeś je już w historii, która cię interesuje.

Nie wiesz, których słów się uczyć? Zacznij od części 1: nauka słówek przez czytanie.

Najczęstsze pytania

Źródła

1. Ebbinghaus, H. (1885). Über das Gedächtnis. Leipzig: Duncker & Humblot. (English: Memory: A Contribution to Experimental Psychology, 1913.) psychclassics.yorku.ca/Ebbinghaus/index.htm
2. Murre, J. M. J., & Dros, J. (2015). Replication and analysis of Ebbinghaus’ forgetting curve. PLOS ONE, 10(7), e0120644. 10.1371/journal.pone.0120644
3. Cepeda, N. J., Pashler, H., Vul, E., Wixted, J. T., & Rohrer, D. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks: A review and quantitative synthesis. Psychological Bulletin, 132(3), 354–380. 10.1037/0033-2909.132.3.354
4. Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). Improving students’ learning with effective learning techniques. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4–58. 10.1177/1529100612453266
5. Karpicke, J. D., & Roediger, H. L. (2008). The critical importance of retrieval for learning. Science, 319(5865), 966–968. 10.1126/science.1152408
6. Laufer, B., & Hulstijn, J. (2001). Incidental vocabulary acquisition in a second language: The construct of task-induced involvement. Applied Linguistics, 22(1), 1–26. 10.1093/applin/22.1.1
7. Leitner, S. (1972). So lernt man lernen. Freiburg: Herder.